Rolnictwo

1992 FUNDACJA POLSKA FARMA EKOLOGICZNA ECOFARM 2017

Polsko-duńska fundacja powstała w 1992 roku, a od września 1993 prowadzi Ecofarmę Kaszubską – pierwsze w Polsce ekologiczne gospodarstwo rolne – składającą się obecnie z dwóch gospodarstw – 70-hektarowego w Małkowie w gminie Żukowo oraz 250-hektarowego w Wyczechowie w gminie Somonino.

Kupno gospodarstw, budowę budynków gospodarczych i budynku biurowego w Małkowie, zakup maszyn i urządzeń, a także pierwszego stada jałówek sfinansowali Duńczycy. Celem fundacji jest propagowanie ekologicznej produkcji żywności. Fundacja ma też upowszechniać w Polsce duńskie doświadczenia ekologiczne. Fundacja upowszechnia doświadczenia duńskie, ale też i polskie. Współpracuje z wieloma krajowymi instytucjami wspierającymi rolnictwo, m.in. z Instytutem Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.

Fundacja korzysta z unijnych dopłat obszarowych i ekologicznych oraz z płatności do krów. W poprzedniej perspektywie budżetowej na lata 2007-2013 korzystała też ze środków rozdzielanych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Uzyskała z nich 50-procentowe dopłaty do zakupu 2 ciągników, ładowarki teleskopowej, kosiarki i wozu paszowego. Obecnie gospodarstwa o powierzchni ponad 300 ha i mające wysoki współczynnik ekonomiczny nie mogą pozyskiwać środków z niektórych programów PROW, m.in. ze środków przeznaczonych na modernizację.

W poszukiwaniu miejsca na rynku

W ciągu ćwierćwiecza istnienia próbowano różnych rodzajów działalności. Po pegeerach odziedziczono w Wyczechowie produkcję trzody chlewnej. Przyjęcie ekologicznego systemu produkcji spowodowało, że plony znacznie spadły. Dlatego zdecydowano się zrezygnować z produkcji tuczników. Kiedy plony się podniosły nie powrócono do nich. Dyrekcja uważa, że „świnie nie pasują do gospodarstwa ekologicznego”. Produkcja jest kłopotliwa, na rynku nie widać różnicy cen, która by te dodatkowe trudności rekompensowała.

Rezygnacja z hodowli trzody spowodowała zwolnienie części budynków. Przeznaczono je na kurniki. Fundacja zajęła się produkcją jaj. Był na nie znaczny popyt. W pewnym momencie ten popyt się jednak załamał, a że zysk ze sprzedaży nie był zbyt wielki, Ecofarma odeszła na pewien czas od tej produkcji.

Nie wypaliły pomysły produkcji ekologicznych warzyw i nasion lipy. Warzywa produkowane metodami ekologicznymi były mniejsze i nie miały tak równych kształtów, jak ich nieekologiczna konkurencja. Sklepy nie chciały ich odbierać. Ostatecznie – poza marchwią, którą udało się sprzedać na sok – warzywa poszły na paszę dla krów.

W 1988 roku w Małkowie powstał 2-hektarowy sad lipowy. Miał służyć on produkcji nasion lipy. Okazało się jednak, że produkcja jest skomplikowana, Jeszcze trudniej jest nasiona zebrać, a najtrudniej je sprzedać. Po pierwszych zbiorach zrezygnowano z produkcji nasion. Obecnie kierownictwo Ecofarmy myśli o tym by sad ten przeznaczyć na produkcję herbatki lipowej.

Postawili na ekologiczne mleko

Dziś Ecofarma Kaszubska produkuje głównie ekologiczne mleko. Sprzedaje je do mleczarni EkoŁukta w Łukcie koło Olsztyna. Mleko ekologiczne jest o 25% droższe od pozyskiwanego z gospodarstw konwencjonalnych. Mleko to służy do produkcji przetworów – ekologicznych kefirów i jogurtów. Poza tym Ecofarma sprzedaje żywiec cielęcy i wołowy – byczki. Zajmuje się też produkcją roślinną, ale wyłącznie na własne potrzeby paszowe. Osiąga wysokie – jak na gospodarstwa ekologiczne – plony. Plony zbóż wynoszą średnio 4,5 t/ha, plony kukurydzy na kiszonkę to 50 ton zielonej masy z hektara. Ecofarma jest samowystarczalna pod względem pasz objętościowych, dokupuje jednak zboża, groch bobik i łubin do produkcji pasz treściwych.

Na dzień dzisiejszy w gospodarstwie jest stado bydła liczące 380 sztuk. Z tego aż 220 to krowy dojne. To dla niego w Wyczechowie zostały wybudowane dwie nowoczesne obory. Ta z 2003 roku przeznaczona jest tylko dla dojnych krów. Działa tu hala udojowa typu „rybia ość” mająca dwa rzędy po 12 sztuk. Druga obora wybudowana w 2014 roku jest przeznaczona dla bydła o różnym statusie: krów zasuszonych, młodzieży i cieląt. Stado jest zdrowe, wydajność mleka wynosi 6-6,8 tys. t rocznie, a średni okres laktacji to 4,5 roku.

 

Stanisław Szyca – dyrektor obu gospodarstw

W 1991 roku w Danii gościła delegacja kaszubskich samorządowców. Między innymi rozmawiali z duńskimi ekologami. Wśród nich był Knud Foldschack – prezes fundacji „Solhvervfonden”, a obecnie prezes naszej fundacji. Duńczycy zaproponowali wtedy stworzenie na swój koszt demonstracyjnego gospodarstwa ekologicznego. Fundacja zakupiła prawie 70-hektarowe gospodarstwo Małkowo i wydzierżawiła dwa kolejne.

Początkowo było trudno. Po przejściu na metody ekologiczne plony zbóż spadły nam do 1,6 tony z hektara. Dziś plony zbóż wynoszą średnio 4,5 t/ha, ale mamy też działki, na których przekraczamy 6 t/ha. Część bydła mlecznego trzeba było wymienić z powodu białaczki, pola były zachwaszczone i zakwaszone, ubogie w składniki odżywcze. W 1993 otworzyliśmy własną małą mleczarnię w gospodarstwie w Małkowie. Pasteryzowała i konfekcjonowała ona mleko. Nie dało to jednak pozytywnych skutków. Mleko ekologiczne nie znalazło amatorów.

Przez 25 lat zmieniała się produkcja. Kiedy startowaliśmy były to grunty popegeerowskie. Warunkiem dzierżawy gruntu było zapewnienie pracy 50 byłym pracownikom PGR. Dziś mamy 17 pracowników. Zlikwidowaliśmy hodowlę tuczników, która nie bardzo pasuje do gospodarstwa ekologicznego. Próbowaliśmy produkować ekologiczne warzywa. Jednak nie było nimi zainteresowania. Próbowaliśmy też specjalizować się w produkcji nasion lipy. Produkcja, a zwłaszcza zbiór okazały się bardzo trudne, na dodatek trudno było też znaleźć odbiorców.

Projekt był przewidziany na 10 lat i przez tyle czasu Duńczycy wspierali nas finansowo. Teraz jesteśmy już samowystarczalni. Podstawową naszą działalnością jest produkcja mleka ekologicznego. Rozpoczynaliśmy z 45 jałówkami cielnymi zakupionymi przez Duńczyków. Dziś mamy 380 sztuk bydła, w tym ponad 220 krów dojnych. Pozostałą część chowu stanowi młodzież, czyli jałówki hodowlane oraz cielęta. Produkcja mleka jest w stanie zapewnić nam samofinansowanie.

Ecofarma Kaszubska była laureatem XV edycji Ogólnopolskiego Konkursu „Rolnik Farmer Roku”, w 2008 roku zajęła I miejsce w województwie pomorskim w konkursie na najlepsze gospodarstwo ekologiczne – w kategorii ekologiczne gospodarstwo towarowe i reprezentowała nasz region na szczeblu krajowym. W 2014 roku została mistrzem wojewódzkim AgroLigi i laureatem na poziomie krajowym konkursu.

Fundacja powstała dzięki współpracy Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Polskiego Klubu Ekologicznego, duńskiej fundacji „Solhvervfonden” i duńskiego rolnika ekologicznego Mortena Krohna. Duńczycy zaproponowali stworzenie na ich koszt demonstracyjnego gospodarstwa ekologicznego w 1991 roku. Zakupiono od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa gospodarstwo Małkowo i wydzierżawiono dwa kolejne – znacznie większe – W Wyczechowie i Przyjaźni. Gospodarstwo w Wyczechowie udało się fundacji, jako dzierżawcom wykupić, Gospodarstwo w Przyjaźni w 2003 roku zwrócono do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Oba gospodarstwa posiadają atesty Ekolandu od 1995 roku.

Fundacja ma 5-osobowy zarząd. 3 jego członków z prezesem Knudem Foldschackiem to Duńczycy, a 2 – to Polacy.

 

Komentarze