Wokół nas

Juliusz Kraziewicz twórca pierwszego Kółka Rolniczego i Koła Gospodyń Wiejskich w Polsce

Juliusz Kraziewicz twórca pierwszego Kółka Rolniczego i Koła Gospodyń Wiejskich w Polsce.

Historia kółek rolniczych jest integralnie związana z losem i dziejami polskiej wsi i rolnictwa , a tym samym z losem i dziejami narodu i państwa. W pewnych okresach działalność kółek rolniczych miała znaczenie decydujące dla zachowania polskości naszych ziem i odzyskania niepodległości. Znakomicie przedstawione to zostało przed laty w serialu telewizyjnym pt. „ Najdłuższa wojna we współczesnej Europie” autorstwa Stefana Bratkowskiego. Była to wojna toczona wiele dziesiątków lat –pruskiego zaborcy z polską społecznością. Pruski zaborca wszelkimi możliwymi środkami dążył do całkowitego zgermanizowania zagrabionych ziem polskich, zastąpienia języka polskiego językiem niemieckim oraz wyrugowania ziemi z polskiego posiadania. Napór żywiołu germańskiego , brutalne zakusy wynaradawiania i wydziedziczania ( słynna  bismarkowska Komisja Kolonizacyjna) zmuszała rolników polskich do narodowej i gospodarczej konsolidacji, do możliwie najwydajniejszej produkcji dla oparcia się narodowej i gospodarczej ekspansji niemieckiej.

Zniesienie pańszczyzny , czynszowanie a następnie uwłaszczenie przyspieszyło rozwój kapitalizmu na wsi, a tym samym przyczyniło się do rozwoju kultury agrarnej. Ale tenże kapitalizm zrodził szybko , obok postępu technicznego i gospodarczego , lichwę , wyzysk  i spekulację. Te okoliczności skłoniły rolników do współdziałania inicjując procesy asocjacyjno –korporacyjne w postaci kółek rolniczych, spółdzielczości kredytowej , handlowej oraz spółek rolniczych.

Pomorze Gdańskie stało się kolebką polskich kółek rolniczych ,tu bowiem w Piasecznie k/ Gniewa w nieistniejącym  już dziś budynku gospody u Bałacha  nieopodal kościoła ,1 października 1862 r. zostało założone pierwsze Kółko Rolnicze pod nazwą „ Włościańskie Towarzystwo Rolnicze” , a 1 marca 1866 r. pierwsze Koło Gospodyń Wiejskich . Ich założycielem , był Juliusz Kraziewicz ,gorący patriota, człowiek  o wielkiej mądrości , polski działacz oświatowo-rolniczy o solidnym przygotowaniu fachowo – rolnym , dobry praktyk – gospodarz .

Na comiesięcznych regularnych zebraniach Kółka Rolniczego w Piasecznie Juliusz Kraziewicz prowadził wykłady , gruntownie  zapoznając rolników ze sposobami prawidłowej uprawy ziemi i hodowli zwierząt oraz opłacalności w produkcji rolnej. Energicznie zabrał się do wprowadzania w gospodarstwach członków  Kółka Rolniczego płodozmianów zamiast trójpolówki , która była zacofanym sposobem gospodarowania. Upowszechniał czytelnictwo książek fachowych , zakładając bibliotekę kółkową. Dla upowszechniania dobrych doświadczeń w gospodarowaniu z okazji trzeciej rocznicy powstania Kółka Rolniczego w Piasecznie odbyła się wystawa rolnicza. Na dyplomach , które wręczono  przodującym hodowcom znajdował się napis :

„ Kto kocha swoją Ojczyznę – cnoty obyczaje                                 Niechaj strzeże tej ziemi – niech ją w skiby kraje” 

te słowa brzmią jak dekalog chłopski . Jakże to motto działalności pierwszego kółka rolniczego jest aktualne w dniu dzisiejszym. Cytowane  słowa Kraziewicza umieszczone są tu w Piasecznie na płaskorzeżbie w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Juliusz Kraziewicz ,Naczelnik jak go nazywali, był założycielem pomorskiego stowarzyszenia do zabezpieczenia życia i uzyskania funduszu emerytalnego. Dla zapewnienia lepszego zbytu produktów rolnych zorganizował w Gniewie Giełdę Rolniczą. Popularyzował zespołowe zaopatrywanie członków Kółka  w środki do produkcji rolnej po cenach hurtowych.  Żeby rolnicy mogli uzyskać oszczędności , zainicjował tworzenie spółdzielczych kas oszczędnościowo-pożyczkowych. Z jego inicjatywy w Gniewie uruchomiony został  na zasadach spółdzielczych  młyn parowy . Jednocześnie był on założycielem na Pomorzu dalszych kółek rolniczych oraz innych towarzystw i instytucji gospodarczych typu spółdzielczego. Z inicjatywy Juliusza Kraziewicza  w ramach kółek rolniczych w Piasecznie i Bobowie powołane zostały w latach 1866-1867 dwa „ Towarzystwa Gospodyń” (prawzory późniejszych KGW).  Dla młodzieży założył szkołę rolniczą z bezpłatną nauką. W 1866 r. korzystając z pomocy finansowej kółek rolniczych w Piasecznie , Bobowie i Pieniążkowie  Juliusz Kraziewicz przystąpił do wydawania pierwszego kółkowego organu prasowego  „Piast”.

Organizacyjne poczynania pierwszego kółka rolniczego w Piasecznie zyskały wkrótce sławę i rozwinięte zostały w kółkach rolniczych zakładanych w Wielkopolsce i na innych ziemiach polskich – we wszystkich trzech  zaborach.

Pomorskie KR i KGW  wykazały , że można przejść do historii , jako wzorowy przykład służenia chłopskiej sprawie nie dzięki ilości kółek i rozbudowanym aparatom administracyjnym, a dzięki ich jakości wynikającej ze ścisłego związku  ze społecznością swojej wsi.  Siła pomorskich kółek i kół gospodyń wiejskich  polegała i dziś polega właśnie na tym , że we wsi , gdzie działają, są tworem tej wsi i dla nie istnieją. Stały się więc wysoką marką , zbiorowym dobrem oraz autorytetem społeczno – moralnym i zawodowym, spełniającym ponadto rolę inspiratora i organizatora postępu we wszystkich dziedzinach życia gospodarczego danej wsi i okolicy. Są i dziś w kółkach rolniczych i kołach gospodyń wiejskich współcześni Judymowie następcy Juliusza Kraziewicza , są na Kociewiu , Żuławach , Powiślu i na Kaszubach na pięknej ziemi pomorskiej ,pracując w kółkach rolniczych i  kołach gospodyń wiejskich . Oni  już dziś zapisują nowe  karty historii tej zasłużonej organizacji dla Polski.

 

 

Komentarze