Samorząd

Perypetie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego

1 stycznia miała wejść w życie nowa ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Prezydent podpisał nowelizację, na mocy której nowa ustawa wejdzie w życie dopiero 1 maja. Jednak nie będzie to już ta sama ustawa. Ministerstwo Rolnictwa zapowiedziało, że w tym czasie zmieni zapisy ustawy i wprowadzi do niej rozwiązania, których wcześniej domagało się PiS, np. że grunty będzie mógł nabyć tylko rolnik indywidualny.

1 maja 2016 r. upływa obowiązujący od 2004 r. okres ochronny na zakup polskiej ziemi przez cudzoziemców; obcokrajowcy będą więc mogli kupować w Polsce ziemię rolną bez specjalnego pozwolenia MSWiA. Ponieważ ziemia w Polsce jest wciąż jeszcze tańsza, niż w „Starej Unii” silne były obawy, że zakończenie okresu ochronnego stanie się jednocześnie początkiem spekulacyjnego wykupu ziemi przez obcokrajowców. Dlatego uchwalono ustawę, która miała przed tym zabezpieczać.

Sprzedaż: sąsiadom, dzierżawcom, albo państwu

Swoboda w obrocie ziemią miała być w niej poważnie ograniczona. Prawo pierwokupu przyznano – podobnie jak to jest obecnie – dzierżawcy gruntu, ale miał je dodatkowo sąsiad (właściciel nieruchomości rolnej graniczącej ze sprzedawaną nieruchomością). Po nich prawo pierwokupu przypadnie Skarbowi Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych. Dopiero w przypadku gdy ANR nie wyrazi zainteresowania, będzie można sprzedać ziemię innemu nabywcy. Przepisów dotyczących pierwokupu nie będzie się stosować, m.in. jeśli nieruchomość nabywa rolnik indywidualny na powiększenie swojego gospodarstwa rodzinnego (do 300 ha) lub osoba bliska. Definicja rolnika indywidualnego w tej ustawie zakłada, że jest to osoba, która nie tylko prowadzi gospodarstwo i ma odpowiednie kwalifikacje, ale i mieszka na terenie danej gminy co najmniej pięć lat. Ustawa nie przewidziała sytuacji, że ktoś będzie chciał powiększyć swoje gospodarstwo o grunty leżące w sąsiadującej gminie.

Wymagania co do powierzchni gospodarstwa

Uchwalona ustawa zabrania sprzedaży działki rolnej lub jej części, gdyby w wyniku tej sprzedaży sprzedawca miał zbyt małe gospodarstwo. Tę minimalną wielkość gospodarstwa dla każdego województwa miał ustalać minister rolnictwa. Natomiast górna granica gospodarstw nie może być większa niż czterokrotność średniej powierzchni gospodarstwa w danym województwie. Wielkość tę ustala się na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Przeniesienie własności ma być też uzależnione od wydania przez dyrektora oddziału ANR decyzji stwierdzającej dopuszczalność podziału gospodarstwa albo potwierdzającej, że nie dochodzi do jego podziału. Od decyzji dyrektora przysługiwać miało odwołanie w trybie przepisów k.p.a.

Dostęp do drogi

Według przyjętych uregulowań ziemię można by było sprzedać jedynie w wypadku, gdy ma ona zapewniony dostęp do drogi publicznej albo dostęp ten ma nieruchomość nabywcy granicząca z tą nieruchomością. W przeciwnym wypadku sprzedaż będzie nieważna.

Kary za wcześniejszą sprzedaż ziemi kupionej od państwa

Nabywca nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa będzie musiał zobowiązać się m.in. do nieprzenoszenia jej własności przez 10 lat i do osobistego prowadzenia działalności rolniczej, a także do nieobciążania tej nieruchomości hipoteką (bez ograniczenia czasowego). Jeśli nie wywiąże się z tych zobowiązań, dopłaci agencji 40% ceny, za jaką kupił ziemię. ANR może jednak wyrazić zgodę na wcześniejszą sprzedaż z „ważnych względów gospodarczych, społecznych i losowych” (jakie to względy – ma precyzować rozporządzenie ministra rolnictwa).

Nie będzie umów „na gębę” i niekontrolowanych przez agencję
Dotychczas obowiązujące prawo dopuszczało zawieranie umów dzierżawy w formie ustnej. Teraz zawieranie umów dzierżawy bez formy pisemnej będzie nieważne. Jeśli umowa będzie zawierana na okres ponad 5 lat, obligatoryjną jej formą ma być akt notarialny. Agencja uzyska prawo kontroli zawartych umów. Odpisy umów sprzedaży i dzierżawy nieruchomości albo jej części trzeba będzie przekazywać do właściwego dyrektora oddziału ANR.

Grunty Skarbu Państwa nie na sprzedaż

Przesunięcie terminu wejścia w życie ustawy prezydent uzasadnił wprost zamiarem jej „poprawienia”. „Wydłużenie wejścia w życie powołanej ustawy podyktowane jest z jednej strony lepszym przygotowaniem się Agencji Nieruchomości Rolnych do wykonywania licznych nowych zadań nałożonych na nią powołaną ustawą, z drugiej strony zainicjowanymi pracami nad zmianą niektórych regulacji w niej przewidzianych – czytamy w uzasadnieniu.

Odnosząc się do sprawy nowy minister rolnictwa Krzysztof Jurgiel poinformował, że przygotowywane są przepisy dotyczące moratorium na zakup państwowej ziemi, co oznacza, że grunty rolne Skarbu Państwa w ogóle nie będą sprzedawane. Poinformował, że na mocy ustawy zostanie wstrzymana na 5 lat sprzedaż państwowej ziemi. Podstawą gospodarowania ziemią z Zasobu Skarbu Państwa będzie dzierżawa, natomiast sprzedaż gruntów państwowych przewiduje się tylko na cele inwestycyjne i na potrzeby samorządów.

Komentarze